تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - امواج
1389/09/7

امواج

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،

http://pic.azardl.com/images/55313061734345705210.jpg

سطح اقیانوس‌ها به ندرت آرام است. امواج پیوسته سطح اقیانوسها را شیار می‌دهند و بدین طریق باعث انتقال انرژی و نیرو می‌شوند.
هرگونه اختلالی، از افتادن یك قلوه سنگ در آب تا ریزش مواد در دامنه عوارض زیردریایی، تولید موج می‌كند.
باد، زلزله و نیروی جاذبه ماه و خورشید مهمترین عوامل تولید كننده امواج می‌باشند. بادها امواجی تولید می‌كنند كه از نظر اندازه از شكنج‌هایی به ارتفاع كمتر از یك سانتی متر تا موج‌های غول آسا و طوفانزایی به ارتفاع بیش از 30 متر در تغییراند.
كشندها نیز رفتاری مانند امواج دارند ولی آنقدر عریض هستند كه اختصاصات موجی شكل آنها به چشم نمی‌آید. امواج لرزه‌ای دریایی كه به وسیله زلزله به وجود می‌آیند، در اغلب موارد و به خصوص در سواحل اقیانوس آرام، باعث خسارات مالی و جانی فراوان می‌شوند.

امواج آبهای كم عمق
در مكانهایی كه عمق آب كمتر از یك دوم طول موج است، كف آب با حركت امواج برهم كنش می‌كند. ذرات آب در نزدیك كف، قادر به حركت عمودی نمی‌باشند و فقط به صورت افقی حركت می‌كنند. دورتر از كف، ذرات آب در مدارهای بیضوی حركت می‌كنند كه این مدارها در نزدیكی كف، هموارتر و در نزدیك سطح دورانی هستند.
در شرایطی كه عمق آب بیش از یك دوم طول موج باشد بستر تأثیر بسیار كمی در حركت امواج خواهد داشت. بنابراین در اقیانوس عمیق، سرعت امواج با طول موج و تناوب آن تعیین می‌شود. موجهای طویل از موجهای كوتاه سریع تر حركت می‌كنند.سرعت امواج در آبهای كم عمق به وسیله عمق آب كنترل می‌شود.

امواج لرزشی دریا
امواج عظیم در اثر حركت ناگهانی كف اقیانوس، اغلب در اثر زلزله، به وجود می‌آیند. چنین امواجی كه در اثر لرزش كف دریا شكل می‌گیرند و به نام سونامی نیز شهرت یافته‌اند دارای طول موج تا حد 200 كیلومتر، تناوب معادل 10 تا 20 دقیقه و ارتفاع 5/0 متر در اقیانوس عمیق هستند. هرچند كه این نوع امواج موسوم به امواج كشندی هستند اما در حقیقت هیچ رابطه‌ای با پدیده كشند ندارند.

http://nasimonline.ir/Images/News/Larg_Pic/4-8-1389/IMAGE634236930332627860.jpg

در دریای آزاد، امواج لرزشی دریا كوچك هستند و برای كشتی‌ها محسوس نمی‌باشند. اما تغییر ناگهانی زمانی صورت می‌گیرد كه چنین امواجی به آبهای كم عمق نزدیك می‌شوند. سونامی‌ها در فواصل بسیار دور از مركز زلزله، باعث مرگ تعداد زیادی از افراد و نیز خسارات مالی فراوان می‌شوند. ژاپن، هاوایی و آلاسكا از مناطقی هستند كه به شدت مورد هجوم موجهای سونامی قرار گرفته‌اند. در طول 150 سال گذشته به طور متوسط هر 4 سال یك بار یك موج لرزشی در جزایر هاوایی دیده شده است.

http://0.tqn.com/d/urbanlegends/1/0/U/B/tsunami_sl.jpg

امواج حاصل از باد
بادهایی كه بر روی سطح ثابت می‌وزند، موجب ایجاد امواج كوچك می‌شوند. این امواج دارای ارتفاعی كمتر از یك سانتی متر و قلل گرد و قعرهای V شكل هستند. امواج كوچك كه به امواج مویین نیز معروف هستند در جهت باد جریان می‌یابند و مدت زمان كوتاهی دوام دارند اما این امواج زمینه اصلی را برای تأثیر باد بر آب و به همراه كشیدن آن فراهم می‌آورند.
با افزایش قدرت باد، امواج كوچكی به نام امواج ثقلی به وجود می آیند كه با باد حركت می‌كنند. اندازه امواج به سرعت باد، مدت وزش باد در یك جهت و مسافتی كه باد در امتداد آب طی می‌كند بستگی دارد.

امواج ساكن
علاوه بر موج‌هایی كه تاكنون شرح آن رفت، امواج ساكن یا موج ایستاده نیز وجود دارد. حركت چنین امواجی را می‌توان به حركت یك ظرف ته گرد كه بر روی میزی به چرخش درآورده شده است تشبیه كرد. از پهلو، سطح آب در موج ساكن به وضوح ابتدا به یك طرف و سپس به طرف دیگر كج می‌شود، این امواج در سطح آب حركت نمی‌كنند.
امواج ساكن می‌توانند در اثر هر گونه تلاطم ناگهانی مانند یك طوفان یا تغییر ناگهانی در فشار اتمسفری ایجاد شوند. پس از وقوع تلاطم ناگهانی، آب به چرخش در می آید كه این چرخش به عمق و طول حوضه بستگی دارد. بالا و پایین آمدن تناوبی سطح در دریاچه ها می‌تواند در اثر چنین امواج ساكنی به وجود آید.



پایگاه ملی داده های علوم زمین