تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - ویژگی‌های هیدرودینامیكی اقیانوس‌ها
1389/09/10

ویژگی‌های هیدرودینامیكی اقیانوس‌ها

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،

آب اقیانوس‌ها پیوسته در جنبش است. هر كس كه در اقیانوس‌ شنا می‌كند یا دریانوردی می‌كند، به زودی با حركات افقی آبها، كه «جریانهای اقیانوسی» یا جریانهای دریایی نامیده می‌شوند، آشنا می‌شود.
بعضی از جریانها زودگذر و ناپایدار هستند و فقط نواحی كوچكی، مانند پلاژها، را تحت تأثیر قرار می‌دهند. این جریانها عكس العمل اقیانوس‌ها نسبت به شرایط محلی یا فصلی می‌باشند.
بعضی جریانهای دیگر اساساً ثابت و دائمی می‌باشند و مناطق بسیار وسیعی از اقیانوس‌ها را متأثر می‌سازند. این گونه جریانها عكس العمل اقیانوس ها و جو نسبت به جریان انرژی از مناطق حاره و مجاور حاره به مناطق قطبی و مجاور قطبی می‌باشد.

جریانهای سطحی
تصویر كلی از جریانهای سطحی اقیانوس ها عبارت خواهد بود از:

چرخه مركزی اقیانوس آرام شمالی:
1-جریان كوروشیو
2-جریان آرام شمالی
3-جریان كالیفرنیا
4-جریان استوایی شمالی

چرخه مركزی اقیانوس آرام جنوبی:
5-جریان استرالیای شرقی
6-جریان رانه غربی
7-جریان هومبولت
8-جریان استوایی جنوبی

چرخه مركزی اقیانوس هند جنوبی:
9- جریان آگولاس
10- جریان رانه غربی
11- جریان استرالیای غربی
12- جریان استوایی جنوبی

چرخه مجاور قطبی اقیانوس اطلس شمالی:
13- جریان ایرمینجر
14- جریان گرینلند شرقی
15- جریان لابرادور
16- جریان اطلس شمالی

چرخه مركزی اقیانوس اطلس شمالی:
17- جریان گلف استریم
18- جریان اطلس شمالی
19- جریان رانه غربی
20- جریان بنگوئلا
21- جریان استوایی جنوبی

چرخه مجاور قطبی اقیانوس آرام شمالی:
22- جریان آلاسكا
23- جریان آلاسكا استریم
24- جریان شیب دریای برینگ
25- جریان كامچاتكا
26- جریان ایاشیو
27- جریان آرام شمالی



در اقیانوس كبیر و اطلس شمالی، جریانهای چرخه‌ای كوچكتری در نواحی مجاور قطبی ظاهر می‌شوند كه تقریبا در اطراف 50 درجه عرض شمالی متمركز شده‌اند.
در نیمكره جنوبی، جریان آب سردی وجود دارد كه از غرب به شرق، قطب جنوب را دور می‌زند و به نام جریان (رانه باد غربی) معروف است. این جریان باعث ارتباط جریانهای دیگر در سه اقیانوس اطلس، هند و كبیر می‌شود.
اساساً هر جریان چرخه‌ای شامل چهار جریان است. مرزهای شمالی و جنوبی هر جریان چرخه‌ای به وسیله دو جریان تقریبا شرقی- غربی مشخص می‌شود. این دو جریان شرقی- غربی، به نوبه خود به وسیله دو جریان حاشیه ای كه تقریبا به موازات خطوط ساحلی قاره‌ها می‌باشند، به یكدیگر مربوط می‌شوند.
آبهایی كه توسط جریانهای اقیانوس كبیر شمالی و جریان استوایی شمالی و جریان استوایی جنوبی به حركت در می‌آیند، در طی عبور از سراسر یك اقیانوس، به علت كندی سرعت جریان، ماهها در یك منطقه آب و هوایی باقی می‌مانند.
مهمترین جریان غرب به شرق، جریان آب سرد (رانه بادغربی) است كه خشكی قطب جنوب را دور می‌زند و بخشی از جریانهای چرخه‌ای نیمكره جنوبی را هم تشكیل می‌دهد. تقسیمات كوچكتر جریان (رانه باد غربی) عبارتند از:
جریان آب سرد پرو یا جریان آب سرد هومبولت در اقیانوس كبیر، جریان آب سرد استرالیای غربی در اقیانوس هند و جریان آب سرد بنگوئلا و جریان آب سرد فالك لند در اقیانوس اطلس.
جریانهای حاشیه غربی معمولاً در نیمكره شمالی به طرف شمال و در نیمكره جنوبی به طرف جنوب جریان دارند. این جریانهای حاشیه‌ای غربی، به خصوص در نیمكره شمالی، جریانهای قوی و نسبتاً سریع می‌باشند.
جریانهای آب گرم و نسبتاً كم عرض گلف استریم و كوروشیو، با سرعت 40 تا 120 كیلومتر در روز، و با عمقی بیش از 1000 متر، از سریع ترین و عمیق ترین جریانهای اقیانوسی می‌باشند.
جریانهای حاشیه شرقی كه معمولاً جهت شمالی – جنوبی دارند، آبهای سطحی را با سرعتی بین 3 تا 7 كیلومتر در روز، از مناطق مختلف آب و هوایی عبور می‌دهند. این كندی جریان، اجازه می‌دهد كه آبهای سطحی در ضمن عبور از مناطق آب و هوایی مختلف، تا اندازه‌ای با شرایط آب و هوایی محلی مطابقت داشته باشند. جریانهای حاشیه‌ای شرقی مانند جریان آب سرد پرو (هومبولت) و جریان آب سرد بنگوئلا كه آبهای سردقطبی را به طرف مناطق حاره‌ می‌ آورند، در انتقال گرما نقش مهمی بر عهده دارند.
جریان استوایی جنوبی، در اقیانوس اطلس،خط استوا را كاملا قطع می‌كند و تا مسافات دوری از آن امتداد می‌یابد. در اقیانوس كبیر هم جریان استوایی جنوبی، خط استوا را قطع می‌كند ولی مسافت زیادی از آن دور نمی‌شود.
از دیگر جریانهای قابل ذكر در اقیانوس عبارتند از: جریان آب گرم آلاسكا كه شاخه‌ای است از جریان آب گرم اقیانوس كبیر شمالی، جریان آب گرم كارائیب كه شاخه‌ای است از جریان آب گرم استوایی جنوبی در اقیانوس اطلس. رانه بادهای موسمی جنوب غربی (تابستان) و شمال شرقی (زمستان) و جریان واسامان هند در اقیانوس هند و بالاخره رانه اقیانوس اطلس شمالی كه جریانهای آب گرم می‌باشند.
جریان آب سرد لابرادور، جریان آب سردگرینلند شرقی و بالاخره جریان آب گرم گرینلند غربی نیز در این رابطه قابل ذكر هستند.



 اثر كریولی
آبهای سطحی، قطعات یخ در دریاها و اقیانوس‌ها و یا هر چیز دیگری كه به وسیله جریان باد به حركت درآید، در نیمكره شمالی، به طرف راست مسیر باد و در نیمكره جنوبی به طرف چپ مسیر باد، منحرف می‌شوند. این انحراف كه به علت حركت وضعی زمین (از مغرب به مشرق)، برای كلیه اجسام متحرك در یك مسیر طولانی پیش می‌آید به اثر كریولی معروف است و در شكل دادن به جریانهای اقیانوسی و بادها، نقش بسیار مهمی بازی می‌كند.





پایگاه ملی داده های علوم زمین