تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - ساختمان پوسته زمین در زیر اقیانوس ها
1389/10/12

ساختمان پوسته زمین در زیر اقیانوس ها

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،

بررسی توپوگرافی حوضه های اقیانوس و مقایسه آن با خشکی ها اختلاف قابل توجهی بین این دو واحد طبیعی نشان می دهد.
حجم اقیانوس ها خیلی بیشتر از حجم زمین هایی است که بیرون از آب قرار دارد، بطوری که اگر سطح کره زمین صاف و هموار بود، آب اقیانوس ها به صورت لایه ای به ضخامت 2600 متر تمام آن را می پوشاند. اختلاف ارتفاع بین بلندترین قله در روی خشکی ها و پست ترین نقطه اقیانوس ها از 20 کیلومتر می گذرد. 41% از سطح کره زمین را اعماق بین 4000 تا 6000 کیلومتر تشکیل می دهد. ارتفاع متوسط خشکی ها 840 متر است. در مقابل آن، عمق متوسط اقیانوس ها به 3800 متر می رسد.
این اختلاف توپوگرافیک، وقتی عظمت شعاع کره زمین (6371 کیلومتر) را در نظر بگیریم، اهمیت خود را از دست می دهد ولی بررسی ساختمان پوسته زمین وجود یک اختلاف اساسی در پوسته زمین بین حوضه های اقیانوسی و قاره ها را ثابت می کند. در برش پوسته زمین یک تفاوت اساسی بین ساختمان قاره ها و اقیانوس ها مشاهده می شود، پوسته زمین در زیر اقیانوس ها خیلی نازک تر از زیر خشکی هاست. تحقیقات به وسیله امواج زمین لرزه نشان می دهد که موهو (گسستگی موهوروویچ) در زیر اقیانوس ها 10 الی 15 کیلومتر از سطح آبها فاصله دارد. در صورتی که این فاصله درقاره ها 30 الی 40 کیلومتر و در زیر رشته کوههای جوان تا 70 کیلومتر از سطح خشکی می باشد. پوسته زمین در قاره ها از طبقاتی با وزن مخصوص های متفاوت تشکیل شده ولی آن طبقات با نظم و ترتیب روی هم قرار نگرفته است.
ویژگی بارز پوسته در این قسمت وجود لایه ضخیمی از سنگ با وزن مخصوص نسبتاً کم می باشد که به احتمال قوی شامل موادی از نوع گرانیت است. نظیر این لایه در کف حقیقی اقیانوس ها وجود ندارد.
   شکل کلی ساختمان اقیانوسی (Ocean Structure) که به وسیله هس (H.H.Hess) در سال 1954 تشریح شده، لایه ای به ضخامت 6 کیلومتر متشکل از سنگ های نوع بازالت را نشان می دهد که در زیر یک طبقه آب به همان ضخامت قرار گرفته است، موهو این پوسته بازالتی را از سنگ های اولترا بازیک گوشته(Mantle) زمین جدا می سازد. تحقیقات دقیقی که در عرض های کم و متوسط انجام گرفته است، کف حوضه های اقیانوسی را در اعماق بیش از 4000 متر متشکل از 4 لایه به شرح زیر نشان می باشند:

اولین لایه که از رسوبات نرم تشکیل یافته در تمام قسمت ها از ضخامت یکسانی برخوردار نمی باشد مثلاً ضخامت این لایه در اعماق بیش از 4 کیلومتری اقیانوس آرام نسبت به اقیانوس اطلس کمتر است. ویژگی جالب دیگر ضخامت رسوبات نرم این است که با عمق اقیانوس رابطه معکوس دارد. ضخامت این لایه در اعماق کمتر از 4000 متری در حدود 1000 متر و در اعماق بیشتر از 5000 متری نزدیک به 480 متر می باشد.

لایه دوم را مواد آتشفشانی و یا رسوبات سخت شده تشکیل می دهدکه از جائی به جای دیگر متفاوت است در بعضی قسمت ها ممکن است هر دو نوع با هم وجود داشته باشند.

لایه سوم خیلی گسترده بوده و احتمالاً از سنگ های بازیک تشکیل شده است فاصله سطح فوقانی این لایه از سطح آب در نقاطی که عمق دریا بین 4 الی 5 کیلومتر است به طور متوسط 91/6 کیلومتر و در اعماق زیادتر در حدود 5/7 کیلومتر می باشد.

لایه چهارم که وجود آن در هر نقطه که مورد آزمایش قرارگرفته ثابت شده است به طور متوسط در اقیانوس ها از عمق11 کیلومتری و در قاره ها از 35 کیلومتری شروع می شود. تشابه این ساختمان لایه مانند در اقیانوس ها و وسعت آن قابل توجه می باشد.



پایگاه ملی داده های علوم زمین