تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - اثر زلزله در بوجود آمدن چشمه ها
1389/11/8

اثر زلزله در بوجود آمدن چشمه ها

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،

زلزله در بوجود آمدن چشمه ها موثر است. امکان دارد که بعضی از چشمه ها بر اثر زلزله از بین برود و یا چشمه های جدیدی به وجود آید. بنابراین احتمال دارد که بسیاری از چشمه ها که در قدیم در کشور ما وجود داشته، براثر زلزله از بین رفته و یا چشمه های جدیدی به وجود آمده باشد.
در بعضی از جزایر و یا منطقه کویری چشمه هایی وجود دارد که آب آنها شیرین است. بدون تردید منبع و منشاء آنها، آب دریای محیط بر آن جزایر نیست، زیرا اولاً سطح آب دریا از سطح جزیره پایین تر است و ثانیاً آب دریا شور است. در مورد چشمه های کوچک آب شیرین در منطقه کویری نیز این موضوع صادق است، برای اینکه آب موجود در کویرها شور است. بنابراین می توان گفت که منبع و منشاء این چشمه ها نیز، نقاط دوردستی است که سطح آنها از سطح این چشمه ها، بلندتر است.

در تغییر محل چشمه ها نیز عواملی موثر است. به عنوان مثال، امکان دارد که محل خروج آب چشمه بر اثر ریزش دامنه دره به وسیله رسوباتی پوشانده شود و به این ترتیب، آب از محل دیگری، بالاتر یا پایینتر از محل واقعی و اولیه چشمه خارج گردد.
از آنچه گفته شد به اختصار می توان این نتیجه را گرفت که برای آنکه با مسائل، کمتر مواجه شویم در بهره برداری از آبهای زیرزمینی به صورت چشمه، باید سعی بر آن باشد که از ذخایری که در عمق دره ها و دارای آبدهی ثابت زیاد است استفاده گردد و به آبدهی این نوع چشمه ها بیشتر اعتماد شود و نه چشمه هایی که ممکن است پس از مدتی، دیگر آب ندهد و سرمایه گذاری در جلوی آنها بی معنی باشد.
تغییر محل چشمه ها بر اثر انباشته شدن رسوبات ناشی از ریزش دامنه کوه یا دره و یا انتقال مواد به وسیله سیل نیز ممکن است در مواردی ایجاد مسئله کند، به ویژه در مواردی که چشمه هایی که آب آن ها به مصرف آبیاری قطعه زمینی در آن محل می رسیده است، پایین افتاده باشد. از این نوع چشمه ها با این نوع بهره برداری، در بسایری از نقاط کوهستانی، دیده می شود.
علاوه بر تغییر محل، خشک شدن چشمه های شیرین بر اثر زلزله یا تمام شدن ذخیره آبی آن، در بسیاری از موارد، مسائل زیادی به وجود می آورد، به خصوص که اگر تنها منبع قابل شرب ساکنان و یا احشام یک محل و یا عابرین و کاروان هایی باشد که از آن محل عبور می کنند. (به عنوان مثال در کویرها و بیابانها) در مورد اخیر، آب واقعاً به معنی حیات است.
استفاده صحیح از مراتع و امکان دامداری به ویژه در مناطق کوهستانی تا حد زیادی بستگی به وجود چشمه دارد. وجود چشمه های متعدد به خصوص در نقاط مساعد و مناسب (از لحاظ علف، جنس زمین، محل اتراق و فعالیت دامداران و غیره...) تأثیر بسزایی در استفاده درست و نیز حفاظت از مراتع و همچنین بهربرداری کامل از احشام دارد. فقدان و یا خشک شدن چشمه ها در این مناطق، مانع بهره برداری از به دیگر امکانات آن و در نتیجه باعث خسارات و زیان فراوان می گردد.
عنوان مثال مراتع یا ییلاق هایی که در یک قسمت دارای چشمه های فراوان و در قسمت دیگر فاقد آن است، آن قسمتی که چشمه زیاد دارد معمولاً بیشتر مورد سکونت دامداران و استفاده احشام قرار می گیرد، زیرا به آب نزدیک است و یا احشام برای خوردن آب، مرتب به آن قسمت برده می شوند. اما آن قسمتی که آب ندارد، اصلاً به عنوان محل مرکز فعالیت مورد استفاده قرار نمی گیرد و کمتر گوسفند و یا دیگر احشام برای چرا به آنجا برده می شود. یکی از مسائل مرتعداری و یا دامداری کشور ایران عدم توزیع نامناسب چشمه یا آبشخور، در مراتع است.
نقاطی که از برف و باران بهره دارد ولی در تابستان چشمه قابل توجهی ندارد ممکن است فقط برای همان مدت کوتاه در بهار مورد استفاده قرار گیرد و در فصل تابستان هرچند هم دارای علف فراوانی باشد، مورد بهره برداری و تعلیف احشام واقع نشود.



پایگاه ملی داده های علوم زمین