تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - آلودگی آبهای زیرزمینی و جنبه های منفی آن

استفاده بیش از حد از منابع طبیعی و تولید فراوان محصولات زائد در جامعه مدرن، غالباً آب های زیرزمینی را مورد تهدید قرار داده و سبب آلودگی های زیادی گردیده است. این تنزل کیفیت آب های زیرزمینی ممکن است در روی سطوح وسیع از دشت ها یا منابع انتشار دهنده بر اثر فرو نشست عمقی از مزارع کشت شده متراکم نتیجه شود، یا به وسیله منابع نقطه ای نظیر مخازن فاضلاب محل دفع زباله ها، گورستان ها، خاک های بیرون آورده شده از معادن، محل هایی که نفت ریخته شده و سایر حوادث دیگر که آلوده کننده ها را به داخل محیط های زیرزمینی وارد می کنند، حاصل شود. امکان دیگر عبارت است از آلودگی توسط امتداد خطی آب با کیفیت ضعیف، نظیر نشست از رودخانه های آلوده یا داخل شدن آب شور از اقیانوس ها.

به علت اینکه حرکت آب زیرزمینی بسیار کند می باشد، بعد از شروع آلودگی باید سال ها بگذرد تا آب تحت تأثیر قرار گرفته، در چاهی ظاهر گردد و روی همین اصل، سال های زیادی لازم است تا لایه های آبدار آلوده شده، بعد از این که منبع آلودگی حذف گردید، به حالت نخستین برگردد. این تأخیر طولانی می تواند به رها کردن اجباری چاه ها منجر شده و ممکن است توسعه منابع دیگر آب را با بهای گزاف ملزم سازد. بدین جهت، جلوگیری از آلودگی بهترین طریق حفاظت کیفیت آب های زیرزمینی است. در هر صورت، حرکت کند آب های زیرزمینی، موقعی که آلودگی ها از نوع رادیواکتیو، از نظر بیولوژیکی حاوی باکتری ها و ویروس ها که به مرور زمان به ترتیب تنزل حاصل نموده، تجزیه گردیده، و یا می میرند باشند، یک پارامتر مناسب درنظر گرفته می شود (حرکت کند). درآن حالات، زمان نگه داشت طولانی آب های زیرزمینی ممکن است اساساً به خارج شدن کامل مواد نامطلوب منجر گردد.
موقعی که آلودگی آب های زیرزمینی به وسیله حرکت آب آلوده از سطح خاک یا از ناحیه آب های ثقلی فوقانی به طرف پایین باشد (فرونشست عمقی از مزارع کشاورزی، شستشوی محل های دفع زباله ها یا مخازن، فاضلاب و غیره)، غلظت آلوده کننده ها در قسمت فوقانی آب های زیرزمینی زیادتر خواهد بود. بدین ترتیب، نمونه آب های زیرزمینی جهت آشکارسازی شدت آلودگی تا حد امکان باید از نزدیکی سطح آزاد برداشته شود. آب های شور یا محلول های دیگر که دارای چگالی زیادتری نسبت به آب های زیرزمینی هستند به طرف کف لایه آبدار حرکت خواهند کرد. بعد از اینکه آب آلوده به آب زیرزمینی رسید، گرایش حرکت جانبی در جهت حرکت آب زیرزمینی دارد. وقتی آب از منبع آلوده کننده دورتر می رود غلظت آلوده کننده ها در نتیجه پراکندگی و سایر رقیق کننده ها کاهش حاصل می کند.

آلودگی آب های زیرزمینی اثرات مضری را در اکوسیستم دارد که از آن جمله می توان به موارد زیراشاره نمود:
1- ورود موادآلی آلوده کننده در آب های زیرزمینی سبب کاهش میزان اکسیژن محلول شده، ضمن تولید مواد مضر نظیر H2S کندی عمل معدنی شدن مواد را نیز موجب می شود.
2- اتروفیکاسیون یا مغذی شدن (Eutrophication) در آب های زیرزمینی همچون آب های سطحی می تواند در اثر ورود مواد آلاینده حاوی مواد مغذی پدیدار شود.
ورود فاضلابهای آلوده غنی از مواد آلی و یا اسیدی به آب های زیرزمینی سبب می شود ترکیبات آهنی غیر محلول (Fe+2)، به صورت محلول (Fe+3) درآیند. این ترکیب محلول در تماس با آبهای زیرزمینی غیرآلوده که دارای PH خنثی و اکسیژن کافی بوده سبب رسوب ترکیبات آهن (Fe+3) و بسته شدن فضاهای موجود در رسوبات شده و در نهایت سبب تخریب اکوسیستم آب های زیرزمینی می شود. در استفاده از آب های زیرزمینی در محل هایی که آب شرب از رسوبات غنی از آهن محلول به درون شبکه پمپ می شود خطر مسدود شدن لوله ها در اثر رسوب ترکیبات آهن وجود دارد. در این رخداد باکتری های اکسید کننده آهن نقش مهمی دارند.
کودها و آفتکشهایی که در کشاورزی کاربرد دارند از جمله آلاینده های شیمیایی آب های زیرزمینی می باشند. در سال 1976،Smith وMiller نشان دادند که ازت مورد استفاده به صورت کود در کشاورزی دلیل غلظت بالای نیترات (NO-3) در آب زیرزمینی عمیق می باشد. در برخی از مناطق آمریکا، میزان غلظت نیترات (NO-3) در آب زیرزمینی از 90 میلی گرم در لیتر (حدمجاز) فراتر می رود.
ورود فسفات مورد استفاده در کشاورزی در آب های زیرزمینی عاملی برای پیرشدن آب های سطحی می باشد. در سال 1976، Lee نشان داد که عامل پیر شدن دریاچه ای در آمریکا وجود فسفر مورد استفاده در کشاورزی و راهیابی آن به آب زیرزمینی می باشد. ذخیره سازی آب های زیرزمینی برای مدت طولانی دشوار بوده و احتمال آلودگی آنها می رود. در سال 1976، Holzer در خصوص ذخیره سازی آب در سفره های زیرزمینی و آلودگی آن توسط مواد روغنی ناشی از حوادث را مورد مطالعه قرار داد. رسوب آهن توسط باکتری های اکسیدکننده آهن در اطراف چاه های آب شرب توسط Martinell وHalberg در سال 1976 مورد بررسی قرار گرفت.
فاضلابهای صنعتی از آلوده کننده های مهم آب های زیرزمینی بوده که با دارا بودن مواد مضر مختلف می توانند آب های زیرزمینی را به شدت آلوده سازند. یکی دیگر از عوامل عمده آلودگی آب های زیرزمینی نشست مواد نفتی از مخازن زیرزمینی پوسیده می باشد.
شیرابه زباله ها نیز از جمله مواد آلوده کننده آب های زیرزمینی می باشد. این مواد در اثر عدم دفن اصولی زباله ها به آب های زیرزمینی راه یافته و سبب آلودگی سفره های آب زیرزمینی می شوند.



پایگاه ملی داده های علوم زمین