تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - تأثیر عوامل خارجی بر روی نفوذ آب در خاک

وقتی زمین عریان باشد، سنگ خود مانعی را در مقابل نفوذ آب ایجاد می کند، در صورتی که پوشیده از رستنی ها باشد، پوشش گیاهی به ویژه اگر در مجاورت بلافصل زمین باشد، قسمت مهمی از آب ها را نگه میدارد. رستنی ها حائز دو نقش مهم می باشند:
یکی مربوط به جذب یک قسمت اضافی از آب های نزولی است و دیگری مربوط به پس دادن مقداری از آن که کم تر از مقدار قبلی است.

در هر صورت، نقش آن ها تنظیم کنندگی به منتهای درجه است. این پوشش سهم جریان های سطحی ناهنجار را بسیار کم می کند و در عوض سهم تبخیر را افزایش می دهد. عمل تنظیم کننده پوشش گیاهی در مناطق کارستی بازهم مشهودتر از مناطقی می باشد که قابلیت نفوذ منظم دارند. حذف پوشش گیاهی از روی یک کاوس (کاوس نام جلگه های حواشی جنوب غربی سون می باشد که از تشکیلات آهکی می باشد) یا یک کارست ممکن است فاجعه آمیز باشد.
همچنین رژیم باران ها بر جذب آب، اثر بسیار مهمی دارند. باران های شدید که به وسیله دوره های خشکی از یکدیگر مجزا می شوند، به اندازه ای نفوذ نمی کنند که بتوانند از تبخیر رهایی یابند. برای آب های زیرزمینی عایدی از این منبع اغلب ناچیز می باشد. برعکس باران های طولانی حتی با برخاب (دبی) کم موفق به اشباع نمودن غیرقابل نفوذترین خاک ها می گردند.
در فصل تابستان بارندگی های شدید باعث طغیان رودخانه ها می شوند و درجه حرارت سطحی زمین باعث تشدید در تبخیر آب ناچیزی می شود که در خاک نفوذ کرده است. برعکس در مواقع دیگر در پائیز و در زمستان خاک اشباع می گردد و رودخانه ها در نتیجه دخالت جریان زیرزمینی آب ها تا سرچشمه هایشان تغذیه ای کم تر ولی منظم دارند.
بدین ترتیب برطبق آزمایش«پ- رسو (P.Russo)» در زمین های شنی و رسی، باران های رگباری که به وسیله دوره های خشکی از یکدیگر مجزا می شوند، هیچ گونه تأثیری بر روی سفره هایی به عمق 3 متر ندارند، در صورتی که باران های ریز و طولانی که ریزش های کم اهمیت تری نسبت به نزولات قبلی دارند سطح سفره را به مقدار بسیار قابل ملاحظه ای بالا می آورند. همچنین تبخیر آب روان که در مجاورت سطح زمین نگه داشته می شود باعث تشکیل رسوبات نمکی مختلف می گردد (نمک طعام، ژیپس، نیترات ها و غیره). هم چنین می توان تصور نمود که این آب به طرف ترازهای پایین تر منتشر می گردد، به عبارت دیگر به سمت طبقاتی که نسبتاً سردتر از سطح زمین در فصل تابستان می باشند یعنی سطح زمینی که می تواند به حرارتی بیش از50- درجه سانتی گراد برسد.
در زمین های کارستی عدم نگهداری آب به دلیل ویژگی یکپارچه بودن سنگ است که در این حالت عمل گرم شدن های سطحی را از نقطه نظر هیدرولوژیکی محدود می نماید.


پایگاه ملی داده های علوم زمین