تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - زمین های دارای قابلیت نفوذکم
1389/12/6

زمین های دارای قابلیت نفوذکم

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،


انواع این خاک ها زیاد است. اکثراً شن ها به قطر های مختلف باعث تمایز آنها از یکدیگر می شود. هم چنین، خصوصیات این شن ها بسیار متفاوت می باشد، شن های گلوکونی دار، دولومیتی، سیلیسی و ...
اغلب این شن ها در نتیجه از بین رفتن سیمان آهکی براثر دخالت شیمیایی آب های گاز کربنیک دار حاصل می گردند.

به همین ترتیب، ماسه سنگ ها معمولاً قسمتی از تخلخل خود را مدیون از بین رفتن آهک بین دانه ای می باشند. کلیه این خاک های واجد قابلیت نفوذ کم دارای یک ویژگی مشترک می باشند و آن تخلخل آنهاست که به قطر دانه های متشکله آنها بستگی دارد. آب در عبور از چنین زمین هایی چنانچه قطر دانه های آن ها کوچک باشد، حقیقتاً نفوذ می کند یا اگر زمین از عناصر درشت تر تشکیل شده باشد (سنگریزه ها) فرو می رود.
زمین های دارای قابلیت نفوذ کم به وسیله تخلخل و قابلیت نفوذ مشخص می گردند. تخلخل عبارت است از نسبت بین حجم فضاهای خالی سنگ به حجم کل آن. با دانستن آن می توان مقدار آب موجود در واحد حجم سنگ را تعیین نمود.

در حقیقت آب موجود در یک زمین قابل نفوذ را می توان به سه قسمت تقسیم نمود.
الف) آب غشایی که حفرات میکروسکپی سطح دانه را پر می نماید.
ب) آب موئینه که به کمک کشش سطحی روی دانه ها و بین آنها نگه داری می شود.
ج) آب ثقلی که تحت تأثیر نیروی ثقل در صورتی که سطوح پایینی سفره مناسب باشد جریان می یابد. مجموع آب غشایی و آب موئینه آب نگه داری ویژه را تشکیل می دهند. تنها آب ثقلی جهت تغذیه آب های زیرزمینی در زمین به پایین می رود.

قابلیت نفوذ یک زمین، امکان واقعی گذرآب را به زیرزمین بیان می نماید. در زمین های با قابلیت نفوذ کم «قابلیت نفوذ» توسط مقدار آب ثقلی که از سطح مقطع واحدی در واحد زمان، تحت شارژ (بار) معینی عبور می نماید، اندازه گیری می شود و این امر موجب می گردد در صورتی که تخلخل سنگ معلوم باشد بتوانیم سرعت نفوذ آب را تعیین کنیم.

قابلیت نفوذ تابع مجذور قطر دانه هایی است که زمین قابل نفوذ را تشکیل می دهند. البته لازمه چنین توصیفی این است که نظمی در قطر دانه ها وجود داشته باشد. پایین تر از قطر معینی در دانه بندی (دانه های ظریف) اگر آب ثقلی وجود نداشته باشد، آب غشایی و آب موئینه تمام حجم فضاهای خالی بین دانه ها را اشغال می نمایند.

در صورتی که قطر دانه های یک زمین متخلخل از یک صدم میلی متر کوچک تر باشد، می توان پذیرفت که در این چنین زمینی یک نفوذ پذیری واقعی در مقابل جریان سطحی شروع می شود. خاک رس که سیلیکات آلومین هیدراته است و گسترده ترین نوع آن کائولینیت می باشد علاوه بر آب تبلور خود مقدار مهمی آب بر روی سطوح بلورهای تخت خود نفوذ می دهد.در این مورد نفوذ منظم صورت می گیرد که به رس امکان می دهد تا 60 درصد حجم خود آب داشته باشد.


پایگاه ملی داده های علوم زمین