تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - نفوذ آب در زمین
1389/12/6

نفوذ آب در زمین

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،


در این بخش به طور مختصر به چهار گروه از سنگ ها اشاره خواهد شد که در مقابل پذیرش آبهای سطحی دارای ویژگی های متفاوتی هستند. این گروه ها عبارتند خواهند بود از:
1- سنگ های فشرده با شکاف های باریک
2- سنگ های فشرده با شکاف های عریض و غاره
3- سنگ های متخلخل و قابل نفوذ
4- سنگ های متخلخل و غیر قابل نفوذ

سنگ های فشرده با شکاف های باریک:
شکاف این سنگ ها که اغلب از سنگ های آذرین یا دگرگونی می باشند، نسبتاً بندرت عمیق می باشد. به هر صورت به نظر نمی رسد آبی که در اعماق این سنگ ها یافت می شود در ارتباط مستقیم با شکاف های سطحی آن ها بوده باشد.

سنگ های فشرده با شکاف های عریض و غارها:
زمین های آهکی نمونه های خوبی از این گروه سنگها می باشند. شکاف های سطحی این سنگ ها متعدد بوده، براثر عمل شیمیایی آب های جاری عمیق گشته اند. آب باران که کم و بیش سرشار از گاز کربنیک می باشد سنگ آهک را که به ویژه از کربنات کلسیم تشکیل شده است در خود حل می نماید. بدین ترتیب بی کربنات کلسیم تشکیل می گردد که قابلیت حل آن بستگی به فشار گاز کربنیک و درجه حرارت هوای محیط دارد. شکاف های سطحی در عمق به شبکه هایی که بعد و گسترش آن ها به میزان حلال بودن آب های نفوذی بستگی دارد متصل می گردند. در اغلب غارهای واقعی به جریان های زیرزمینی آب برخورد می نماییم. در سنگ هایی با شکاف عریض، اصولاً جریانهای آب استقلال دارند یعنی به طور مستقل از یکدیگر جریان دارند. زمین های آهکی، گچی، گاهی ماسه سنگ ها و ندرتاً مارن ها دارای چنین ویژگی هایی می باشند.

سنگ های متخلخل و قابل نفوذ:
این سنگها در واقع تشکیل مناطقی را می دهند که در آنها آب های زیرزمینی ویژگی های حقیقی سفره را دارا می باشند. ماسه سنگ ها و انواع مختلف شن ها این نوع قابلیت نفوذ را از خود نشان می دهند.

سنگ های متخلخل و غیر قابل نفوذ:
این نوع از سنگ ها به واسطه ریز بلوربودن و ظرفیت ویژه شان در جذب آب، مشخص می گردند. کامل ترین آنها خاک های رسی است یعنی سیلیکات های آلومین هیدراته که قادرند علاوه بر آبی که در ترکیب خود دارند (آب تبلور) مولکول های زیاد آب را جذب نمایند. از این امر نتیجه میشود که رس های جاذب رطوبت که مقادیر مهمی از آب را در خود نگه می دارند، عملاً خصوصیت نفوذناپذیری را نسبت به جریان سطحی حفظ می نمایند.
در طبقه بندی که شرح آن گذشت، دو نوع از سنگ های غیر قابل نفوذ و دو نوع دیگر از سنگ های قابل نفوذ معرفی گردید. در رده سنگ های غیرقابل نفوذ سنگ های ناپیوسته که طبیعتاً جاذب رطوبت هستند و آب را نگه می دارند (رس) وهم چنین سنگ هایی که فشرده و متصل بوده، شکاف هایشان به سرعت به وسیله تجزیه خود آنها پر می گردد جای می گیرند. گرانیت ها در صورتی که دارای شکاف های عریض نباشند و همچنین فلدسپات ها همانند سنگ های غیرقابل نفوذ عمل می نمایند، معذالک همان طور که از نظر گذشت امکان ذخیره شدن مقادیر متنابهی آب در گرانیت ها و گنیس ها وجود دارد.
در رده سنگ های حقیقتاً قابل نفوذ، دو گروه بزرگ تشخیص داده می شود. زمین های دارای قابلیت نفوذ کم مانند زمین های شنی و زمین های دارای قابلیت نفوذ زیاد، مانند زمین های آهکی. زمین های گچی به ویژه ماسه سنگ ها ممکن است حائز صفاتی بین دو نمونه آخری این رده بندی بوده باشد.
اختلاف اساسی بین دو سنگ پیوسته مانند گرانیت و آهک در کیفیت عمل آب بر روی سطوح آن ها می باشد. فرآورده های حاصل از تجزیه گرانیت عموماً شکاف ها را پر می نمایند، برعکس، باقی مانده حاصل از آهک زدایی زمین های آهکی بسیار کم اهمیت تر از توده سنگی می باشد که تحت تأثیر فرسایش شیمیایی قرار گرفته است. از این امر تعریض تدریجی حفره های اولیه و تشکیل شبکه های زیرزمینی عمیق و پیوسته در آهک نتیجه می شود.


پایگاه ملی داده های علوم زمین