تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - جابجایی آب در زیرزمین - عوامل موثر در سرعت آب زیرزمینی

http://ga.water.usgs.gov/edu/graphics/farsi/wcgwdischarge.jpg

جابجایی آب در زیرزمین
در تجزیه و تحلیل حرکت آب زیرزمینی، مسیر واقعی پرپیچ وخم مولکول های آب از خلال منافذ رسوبات و درز و شکاف سنگ ها را به صورت مسیرهای صافی در نظر می گیرند، به طوری که گویی مولکول های آب مستقیماً از درون ذرات جامد عبور می کند. خطوط صاف مسیر حرکت مولکول های آب را اصطلاحاً «خط جریان» می گویند. جریان آب زیرزمینی معمولاً به صورت یکنواخت و ماندگار است. با استفاده از ارتفاع سطح آب در چاههایی که در یک سفره حفر شده اند می توان «نقشه خطوط هم تراز ایستایی» را تهیه کرد. خطوط تراز آبهای زیرزمینی را خطوط هم پتانسیل نیز می گویند.

عوامل موثر در سرعت آب زیرزمینی
شیب آبی
شیب آبی یا گرادیان هیدرولیک بین دو نقطه از سطح ایستایی عبارت است از نسبت بین اختلاف ارتفاع دو نقطه به فاصله بین همان دو نقطه است و منعکس کننده کاهش بار ناشی از اصطکاک در طول حرکت آب بین آن دو نقطه می باشد.

نفوذپذیری

نفوذ پذیری به معنی قابلیت عبورآب است. نفوذپذیری علاوه بر اندازه فضاهای خالی سنگ و خاک به ارتباط بین آن فضاهای خالی با یکدیگر نیز بستگی دارد. سنگی که تخلخل زیادی دارد، اگر منافذ آن به هم راه نداشته باشند غیر قابل نفوذ خواهد بود. در اغلب شرایط، نفوذپذیری سنگ ها تابعی از وضعیت درزها و شکستگی های آنها، از جمله فاصله آنها از یکدیگر، مقدار بازشدگی و پرشدگی آنها و بالاخره اندازه حفرات و نحوه توزیع آنهاست. به دلیل نامنظم بودن این اشکال و عدم تداومشان در سنگ، اغلب ممکن است برآورد نفوذپذیری سنگ با خطای قابل ملاحظه ای همراه شود. نفوذپذیری یکی از مهمترین پارامترهای تعیین کننده ویژگی های مصالح است.
  
تخلیه طبیعی آب از زیرزمین
آبی که در زیرزمین حرکت می کند، سرانجام به طور طبیعی از زیرزمین خارج می شود. با نزدیک شدن سطح ایستایی به سطح زمین، آب زیرزمینی مستقیماً از طریق خاک تبخیر می شود یا جذب گیاهان شده و براثر عمل تعریق به اتمسفر باز می گردد. در پاره ای از نقاط، با نزدیک شدن سطح ایستایی به سطح زمین و تبخیر آب یک منطقه تبخیری و شوره زار به وجود می آید. بخش مهمی از آبهای زیرزمینی مستقیماً وارد آبهای سطحی یعنی رودخانه ها، دریاچه ها و دریاها می شود. رودخانه هایی که آبهای زیرزمینی را زهکشی می کنند «رود زاینده» یا آبزا نامیده می شوند.


پایگاه ملی داده های علوم زمین