تبلیغات
پایگاه تخصصی زمین شناسی و جغرافیا - تاریخچه ژئوهیدرولوژی
1389/12/27

تاریخچه ژئوهیدرولوژی

   نوشته شده توسط: تلگرام MzR_F    نوع مطلب :جغرافیای آب ها ،

کمبود عمومی آب، ازدحام محلی جمعیت و اهمیت کشاورزی در مناطق خشک قاره آسیا، سبب شده است که هنر ساختن چاه ها و راهروهای تراوش آب اول بار در آنجا توسعه یابد. روایات مربوط به آب چاه و احداث آن در نوشته های قدیمی به فراوانی وجود دارد و بالاخص در کتب مقدس انجیل در مورد پیدایش آن صحبت به میان آمده است.
حفر چاهها در خاور نزدیک توسط قوای انسانی و یا حیوانات و با کمک قلابها و سایر وسایل دستی اولیه علی رغم اشکالات فراوان انجام شده است. تعداد چاه های حفر شده با دهانه بزرگ به طوریکه در برخی از آنها حیوانات چهارپا قادر به رفت و آمد بوده اند، نشانه پشترفت صنعتی مردم آن زمان و اهمیت آب به عنوان جزء لاینفکی از زندگی و حیات می باشد. عمق این چاه ها به ندرت از 50 متر تجاوز نموده است. مصریان در 3000 سال قبل از میلاد در کار حفر چاه در زمین های سنگی تبحر داشته اند، حفر این چاه ها به عملیات سنگبری با دست محدود شده است. چینی های قدیم که در بسیاری از اختراعات پیشرو بوده اند، در ساختن یک مته دوار نیز که تقریباً نظیر مته های جدید امروزی است، سهیم اند. ماشین های حفاری اولیه از چوب ساخته می شد و از بازوی بشر قدرت می گرفت. با وجود کند بودن این نوع حفاری مردم کهن توانسته اند چاه های فوق العاده عمیقی را که حفر آنها سالها و حتی دهه ها به طول انجامیده است، به وجود آورند.
بزرگترین موفقیت مردم قدیم در بهره برداری از آبهای زیرزمینی، ساختن راهروهای دراز زهکشی یعنی «قنات» بوده است که آب را از ته نشست های آبرفتی و یا سنگ های رسوبی غیر متراکم جمع آوری می نماید. از قنات ها برای اولین بار احتمالاً در ایران استفاده شده است. امروزه تعداد زیادی از این قناتها در ایران و افغانستان هنوز مورد استفاده هستند. معروفترین این قناتها در ایران بوده و در دامنه کوههای البرز قرار دارد.
به هر حال فن ساختن آن از طرف شرق به افغانستان و از غرب به مصر رخنه نموده است.

روش های حفر چاه آب در 100 سال گذشته به سرعت پیشرفت نموده و علت آن تا حدودی مربوط به اطلاعاتی است که از حفر چاههای گاز و نفت به دست آمده است. مهمترین پیشرفتی که در روش حفر، تاکنون حاصل شده است، مربوط به «روش دوارهیدرولیکی» می باشد. در حفاری های اولیه با این روش، از یک پوشش خارجی کمک گرفته می شد ولی در حدود سال 1890 متوجه گردیدند که گل سفت (گل حفاری) برای نگهداری دیواره های چاه کفایت می کند، لذا از آن پس استفاده از پوشش خارجی متروک شد. با این کارایی جدید و با حفاری موفقیت آمیز چاه نفت "اسپیندل تاپ" (Spindle Top) در ایالت تگزاس که در سال 1901 توسط روش های حفاری دوار به انجام رسید، در 80 سال گذشته، براهمیت این روش به تدریج افزوده گشت. اگرچه هنر حفر چاه آب هنوز از صنعت حفر چاه نفت کمک می گیرد، ولی تعداد زیادی از ابداعات از قبیل حفاری دوار معکوس، چاههای با پوسته شنی و دوربین های چاه آب، مستقیماً از حفاری چاههای آب ناشی شده اند.


پایگاه ملی داده های علوم زمین